Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Jo Peeters – Deel 1: ‘Wij weten wat honger lijden is; dat gun ik geen mens’

De hongerwinter in drie persoonlijke verhalen

Het tweede verhaal over de hongerwinter 1944/1945 wordt verteld door Jo Peeters. De inmiddels 85-jarige Venlonaar verbleef tijdens deze periode op diverse adressen in eigen stad, maar evacueerde later noodgedwongen naar Friesland. In dit eerste deel van zijn verhaal vertelt Jo Peeters over de situatie in Venlo, zijn fietstochten op zoek naar voedsel en de verschillende evacuaties naar diverse adressen in Venlo.

Tijdens deze barre laatste maanden van de tweede wereldoorlog zag hij veel ellende voorbij komen. Zowel bij de eigen gezinssituatie, als ook bij andere families. Zaken die hij nu nog steeds niet vergeten is. “Wij weten wat honger lijden is; dat gun ik geen mens.”

Jo Peeters verteld over zijn ervaringen in de laatste maanden van de tweede wereldoorlog

Jo Peeters verteld over zijn ervaringen in de laatste maanden van de tweede wereldoorlog

Vaderrol

Tijdens de eerste zware bombardementen op de stad was Peeters vijftien jaar. Een prille tiener, maar toch rustte op hem al de zware taak om de vaderrol voor het gezin op zich te nemen. “Mijn oudste broer zat gevangen in Duitsland, mijn vader is opgepakt en bij de Arbeidseinsatz (de gedwongen inschakeling van arbeiders uit de bezette gebieden tijdens de Tweede Wereldoorlog) geplaatst. Andere broers waren inmiddels ondergedoken. Ik mocht dus voor mijn jongste broertje, zusje en moeder zorgen. Dat was bijzonder moeilijk, maar tevens logisch om te doen. Zij hadden mij in deze zware tijd nodig.”

Eten halen

Straelseweg 155 in Venlo was in september 1944 nog zijn ouderlijk huis. De zorg voor de overgebleven gezinsleden betekende onder andere dat Jo Peeters in het najaar één keer per twee weken op de fiets naar Sevenum vertrok om eten te halen. Zelfs in die periode was het al lastig om voldoende voedsel voor iedereen te krijgen. “Die fiets had geen echte banden meer, dus reed ik de hele weg naar Sevenum op de velgen. Gelukkig was bij die mensen bijna alles verkrijgbaar: Balkenbrij, zout, meel et cetera. Ik was daarom blij met mijn karretje om het  voedsel mee naar Venlo te nemen.” Omdat de tocht lang niet altijd veilig was, bleef Peeters telkens één nacht in Sevenum slapen. Ja, hij probeerde ook wel eens op andere plekken aan voedsel te komen, maar die pogingen verliepen minder geslaagd. “Klopt. We gingen ook wel eens met de fiets bij Schandelo, precies op de plek waar nu Jagersrust gevestigd is, de grens over om in Duitsland iets eetbaars te krijgen. Maar die tripjes waren inderdaad voor niets. Er lagen diverse boerderijen direct over de grens, maar de bewoners vonden het niet nodig om ons eten te geven.”

Honger

Inmiddels werden de tochten naar Sevenum steeds lastiger. Peeters werd zelfs één keer door een SS’er bij de stadsbrug staande gehouden. “Hij wilde mijn karretje vol eten afnemen. Gelukkig greep een meerdere van hem in en die zei: ‘weet jij wel wat het is om niets meer te eten te hebben.’ Vervolgens kreeg ik alles terug, maar het was wel de laatste keer dat ik naar Sevenum ben gefietst voor eten want niet veel later is de brug naar Blerick vernietigd.” In november startten de Duitsers met het instellen van sperzones. Gebieden waar het vanaf dat moment verboden was om te verblijven. “Dat begon vanaf de Craneveldstraat en ons huis behoorde precies in dat gebied waardoor wij verplicht waren om te vertrekken. In eerste instantie verbleven we tien huizen verder op Straelseweg 155 bij een tante. Toen de sperzones echter verder werden uitgebreid, vond de volgende evacuatie plaats: naar de Veldenseweg 160; precies tegenover de Meisjesschool. Dat was ongeveer in dezelfde periode dat ook de Sint Martinuskerk in het centrum werd gebombardeerd en afbrandde. Het stormde die dag stevig en de vonken daalden zelfs neer tot op de Straelseweg. De stad leek in brand te staan.”

Paard slachten

Om voldoende voedsel voor iedereen te krijgen werd steeds lastiger. Dus was het noodzakelijk minder vriendelijke acties te ondernemen, zo weet Peeters zich te herinneren. “Op de hoek van de Straelseweg en de Molenstraat vlakbij tankstation Ut Pumpke was een kleine parkeerplaats. Op die plek stonden paarden van de Duitsers gestald. Een van mijn ooms heeft daar toen een schimmel gejat, plaatste het dier bij hem in de schuur en zorgde dat het voor korte tijd voldoende haver kreeg om meer vet op de ribben te kweken. Vervolgens gaf mijn oom een slager de opdracht het paard te slachten. Deze kwam met gewapend met een bijl naar de schuur. Het dier kreeg een zak over het hoofd, werd buiten bewustzijn geslagen, vervolgens de nek afgesneden en geslacht. Onze tante maakte er draagbare ham van. Nee, niemand vond het leuk dat te doen. Wie echte honger heeft, gaat ver.”

Winter

Zoals gezegd werd het voedsel aan het einde van 1944 steeds schaarser. Vooral december was volgens Peeters de meest rotte maand. “Steeds meer mensen hadden honger. Ik heb dat in die laatste maanden van 1944 in Venlo meegemaakt, maar ook later bij de evacuatie naar Friesland. Ja, wij weten wat het is om echt honger te lijden en dat gun je niemand.” Het einde van 1944 naderde. Inmiddels heerste Koning Winter en was het steenkoud in Venlo. “Ja, er lag veel sneeuw,” zo weet Peeters zich te herinneren. “Gewapend met een jutte zak vertrokken wij vanuit de Veldenseweg per slee naar ’t Ven; op zoek naar voedsel. Het enige eetbare waar wij mee terug kwamen waren spruitenkoppen van het land. Dat was eetbaar. Ja, daar was iedereen in het huis zo blij mee dat er zelfs een spontaan feestje werd gevierd. Er was voedsel; spruitenkoppen. De honger was weer even gestild.”

Het verblijf op de Veldenseweg was ook weer van korte duur want niet veel later vertrok Jo Peeters per trein over Duits grondgebied naar Friesland. Dat verhaal komt in het tweede deel aan bod.

Fotografie: Leon Vrijdag
Tekst: Rob Buchholz

[su_spacer]

Plaats een reactie

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.