Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Het vergeten decemberfeest – ‘Onnozele Kinderen’

Venlo kent een lange traditie rond het verhaal van onnozele kinderen, of ‘allerkinder’ zoals het in Venlo genoemd wordt. Stichting Kinderfeesten Venlo organiseert ieder jaar op 28 december dit kinderfeest. Jongens dragen een veel te groot colbertjasje, een hoed en soms hebben ze een pijp of een wandelstok in de hand. De meisjes dragen een deftig hoedje, een mooie jas met bontkraag en een beetje make-up. Het is een traditie die in Venlo al meer dan 60 jaar ononderbroken wordt gevierd. Maar wie kent dit feest nog? Of beter gezegd: dit drama?

Historisch
Het Bijbelse verhaal gaat terug naar de geboorte van Jezus Christus. Koning Herodes de Grote hoorde van de drie Wijzen uit het Oosten dat er in Bethlehem een nieuwe Joodse koning geboren zou worden. Herodes was bang dat de geboorte van de koning het einde van zijn macht betekende. Toen de Wijzen in een droom vernamen dat Herodes kwaadaardige bedoelingen had en het Kerstkind wilde doden, leidden ze hem om de tuin. Herodes begreep dat hij misleid was en werd verschrikkelijk kwaad. Als vergelding liet hij alle jongetjes van onder de twee jaar in Bethlehem en omgeving vermoorden om zo ook de nieuw geboren koning te vermoorden. De maatregel past goed bij de paranoia van Herodes’ laatste levensjaren. Eerder had hij al verschillende familieleden, waaronder zijn vrouw en zoons laten ombrengen omdat hij bang was zijn macht te verliezen. Naar het schijnt liet hij zich inspireren door de Farao van Egypte die in de oude tijd om precies dezelfde reden pasgeboren jongetjes liet doden. Het was de macht van een dictator tegen de onmacht van kleine kinderen.

Verering en cultuur
De verering van de omgebrachte jongetjes van Bethlehem bestaat sinds de 5e eeuw en werd voor het eerst gevierd in Carthago. De oorsprong ligt in een oud Romeins kinderfeest, het ‘festum puerorum’, waarin oosterse, Romeinse en Keltische elementen waren opgenomen. In eerste instantie werd het feest door de kerk verboden. Later werden de omgebrachte jongetjes door de katholieke kerk als martelaren gezien en als heiligen vereerd. In de loop van de tijd werd 'Onnozele Kinderen' een (kerkelijk) kinderfeest.

Het hedendaagse feest wordt Onnozele Kinderen genoemd; ‘onnozel’ in de betekenis van ‘onschuldig’. Kenmerkend is dat de kinderen verkleed gaan als volwassenen en mogen zeggen wat er gegeten wordt. In veel plaatsen waar het feest gevierd wordt gaan de kinderen langs de deuren en zingen een liedje in ruil voor snoep. Dit gebruik stamt uit de middeleeuwen toen uit de scholieren een bisschop gekozen werd. Deze jongen mocht dan enkele dagen met een groep kinderen als aanhang bij hoogstaande personen van de kerk eten en kreeg daar ook kleine geschenken. Eigenlijk zijn dat hele vrolijke gebruiken bij zo’n grimmige geschiedenis.

Allerkinder
In Venlo draagt het feest de naam ‘Allerkinder’ en wordt al decenia lang gevierd. “Tot 1950 werden alle kinderfeesten in Venlo georganiseerd door de Sjiets van de Vleisstraot”, verteld Albert Peulen. Na de oprichting op 13 oktober 1950 van de Stichting Kinderfeesten Venlo is de organisatie van een vijftal culturele kindertradities bij de stichting ondergebracht. De eerste voorzitter van de stichting was Toon Schrijnen, in Venlo ook wel beter bekend als ‘De neus van Schrijnen’. Het doel van de stichting is om deze tradities te behouden en van generatie op generatie door te geven. “En dat is een flinke uitdaging”, aldus Peulen die al 22 jaar in verschillende rollen lid is van de Stichting Kinderfeesten Venlo. Landelijk wordt het feest van Onnozele kinderen nog maar in twee gemeenten in Nederland gevierd, waaronder Venlo. “Het animo voor het feest werd rond 2000 flink minder”, verteld Albert Peulen. Een nieuwe generatie ouders die niet of nauwelijks nog van het bestaan af wisten en een steeds drukker wordende maatschappij hebben er onder andere voor gezorgd dat het feest ingehaald werd door Sinterklaas en daarmee langzaam vergeten werd. “Doodzonde” vind Peulen, “want naast de historische betekenis is het feest voor de kinderen ook erg leuk”. Traditiegetrouw werden de kinderen als volwassenen uitgedost en trokken in optocht door de straten van de binnenstad. In 2005 is de Stichting Kinderfeesten Venlo in een poging om het teruglopende animo een halt toe te roepen de  samenwerking aangegaan met OB De Woers. “Er was nog maar een handjevol kinderen die deelnamen en zelfs de Joekskepèllen die jarenlang voor muziek zorgden in de optocht lieten het afweten. “Gevolg was dat we met een hele kleine groep kinderen, enkele ouders en opa’s en oma’s door de stad trokken zonder muziek”, verteld Albert Peulen. Bezoekers van de stad keken verbaast en vroegen zich af wat er gaande was. Het feest dreigde ten onder te gaan en dus werd een samenwerking met OB De Woers gezocht. Waar voorheen vanuit ’t Als Weishoés de optocht van start ging werd in de nieuwe opzet voor het Limburgs museum gekozen als startpunt. Hier werd eerst een modeshow voor alle kinderen georganiseerd en daarna ging het in optocht naar grand café Baer de Woers. Daar kregen de kinderen limonade en wat te snoepen en waren er enkele activiteiten. Langzaam krabbelde het feest uit het dal, maar nog steeds was het aantal kinderen wat deelnam klein.

Vernieuwing
Sinds 2017 is de Stichting Kinderfeesten Venlo de samenwerking aangegaan met ‘Beej Benders’.  Een nieuwe samenwerking en een nieuw programma heeft er voor gezorgd dat Allerkinder weer in de lift zit. De middag start met het verkleden en schminken waarna er aansluitend een modeshow gehouden wordt. “De optocht is ook weer terug”, zegt Albert Peulen. In tegenstelling tot vroeger trekt de optocht niet meer door de straten van Venlo maar door de winkel van Beej Benders. “De optocht verbeeld de kinderen van Bethlehem die op de vlucht waren voor koning Herodes en hoort dus gewoon bij het feest”, zegt Peulen. Na de modeshow is er een interactief programma met koekjes bakken, een goochelshow en een speurtocht.

Ondanks de vernieuwing en modernisering die nodig is om het feest te behouden vind de Stichting Kinderfeesten Venlo het belangrijk dat de betekenis van het feest niet verloren gaat. Daarom wordt het verhaal van de kindermoorden voorafgaande aan de modeshow op een voor kinderen begrijpbare manier verteld. De stichting stelt alles in het werk om Allerkinder te behouden voor de volgende generaties. Of dat lukt kan Albert Peulen niet zeggen .”We proberen onze feesten zoveel mogelijk te promoten op scholen en bij de ouders van nu maar Allerkinder blijft een beetje een zorgenkindje”, besluit Peulen.

Tot slot
Of de kindermoord van Bethlehem teruggrijpt op een historische gebeurtenis is moeilijk te bepalen. De enige bron is het Evangelie van Matteüs. Maar wat de waarheid ook is, de dag van de onnozele kinderen is een beetje in de vergetelheid geraakt maar er zijn vandaag de dag nog veel onschuldige kinderen die het slachtoffer worden van het machtsspel van volwassenen. Laten we daarom ‘het vergeten decemberfeest’ behouden om dat feit onder de aandacht te brengen.

Tekst: Leon Vrijdag

Foto's: archief Stichting Kinderfeesten Venlo

Plaats een reactie

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.